Kıble Yönü Belirleme ve Karşılaşılan Aksaklıklar


Şimdilerde pusulalı seccadeleri internetten veya TV reklamlarından almayanı dövüyorlar, ikisi üçü bir arada, kargosu bedava.. Beni bu yazıyı yazmaya iten sebeplerden biri de bu reklamlar oldu sanırım. Biz Müslümanlar olarak namaza dururken kıbleye yönelmekle mükellefiz. Bu, namazımızın farzlarından (şartlarından) birisidir. Peki çocuklarımıza bu şartı öğretip de kıblenin nerede olduğunu öğretmemek acaba bir eksiklik ve vebal değil mi? Öyle sanıyorum ki hocalarımız kıble gerekliliğini öğreterek buraya kadar getirebildiler şimdi bir mühendis olarak ben bu bayrağı kıble bulma yöntemlerini öğreterek daha ileriye taşımak istiyorum. Bu yazı her Müslümanın anlayabileceği bir usulde yazılmıştır. Detaylı ilmi değerlendirmeler bu yazının konusu değildir.

Öncelikle şunu bilmek gerekir ki yaptığım dini incelemeler sonucunda kıbleden 22.5° sağa veya 22.5° sola kaçıklık olması, hata olması YÖNELME kavramına zarar vermiyor (Merak edenler bu varsayımın detayı için Diyanet İşlerinin internet sayfasına veya Hayreddin Karaman Hocanın web sayfalarına bakabilirler, detaylı bilgi mevcuttur). Hatta bu öngörü bazı görüşlere göre 45°, 90°’ye kadar çıkıyor. Benim şahsi kanaatim de 22.5° uygun bir değer. Eğer bakılırsa bir yönden sapıldığını pusulalar bile bu 22.5° yaklaşıklıkla ile ifade ederler. Yani cep telefonunuzun pusulasını açıp tam kuzeyi hizaladığınızda Kuzey ve 0° yazar, sağa doğru çevirdiğinizde 22.5’yi geçinceye kadar Kuzey yazar. Bu görüşleri teyit amacıyla bazı camilerimizin kıbleden yaklaşık sapma açılarını (kaba bir hesapla) veriyorum.

Hacı Bayramı Veli Camii 25°
Süleymaniye Camii 18°
Bursa Ulu Camii 18°
Sultanahmet Camii 14°
Beyazıt Camii 14°
Selimiye Camii 11°
K.Maraş Abdülhamit Han Camii 0°
Kayseri Hunat Hatun Camii 0°
Kocatepe Camii 0°
Ataşehir Mimar Sinan Camii 0°

Ayrıca kıble tayini işlemine geçmeden şu kabulü de söylemek gerekir. Namaz için kıbleye yönelme ifadesinden şunu anlamak gerekir. Dünya üzerinde bulunduğunuz bölgeden kuş uçuşu Kabe’i Muazzamaya en kısa rota ile ulaşabileceğiniz yönün başlangıç doğrultusunu kıble seçmek uygun seçim olacaktır.

KIBLE YÖNÜ BELİRLEME İŞLEMİ YÖNTEMLERİ

YÖNTEM 1: Kıble saatine göre kıble yönü belirleme

Kıble yönü belirleme işlemi için en kesin ve en pratik yöntemlerden birisidir. Dünya üzerindeki her bir konum için belirlenen bir saattir. Bu saat ve dakikada o bölgede yeryüzüne dik bir çubuk, şakül veya direk gölgesi (o andaki güneşe doğru olan yön) kıble istikametini gösterir.

YÖNTEM 2: Coğrafi Kuzeye göre kıble yönü belirleme

Kıble yönü belirleme işlemi için en kesin yöntemlerden birisidir fakat pratik değildir. Dünya üzerindeki her bir konumun coğrafi kuzeye (bir de manyetik kuzey var karıştırılmasın) göre yerleşimi bellidir. Yani her bir noktayı kutuplara bağlayan bir kuzey-güney ekseni vardır ve bu eksen haritacılar tarafından çeşitli poligon ve nirengi noktalarının taşınması ile oluşturulabilir. Bu işlem için çeşitli harita mühendisliği araçları ve uzman gereklidir. Bu kuzey güney aksı yere çizildikten sonra o nokta için belirlenmiş coğrafi kıble açısı yine dijital mühendislik araçları ile (veya açıölçerle bile) ölçülüp kıble istikameti bulunabilir. Coğrafi Kuzeye göre İstanbul için (kuzeyden saat dönüş istikametinde yaptığı açı olarak) kıble açısı 152°dir. Kıble açılarına T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın web sitesinden ulaşılabilir.

YÖNTEM 3: Pusula ile kıble yönü belirleme (cep telefonlarındaki pusula için de geçerlidir)

Kıble yönü belirleme işlemi için en tehlikeli, kesinliği en sorunlu yöntemlerden birisidir fakat çok pratiktir. Dünya üzerindeki her bir noktanın manyetik kuzey-güney aksı coğrafi kuzey-aksı gibi net değildir. Yani pusula her zaman kuzeyi göstermez. Etrafında çok miktarda metal varsa, betonarme binaların içindeki demirler, elektrik iletim hatları, bina içindeki elektrik kabloları veya bazen dünyanın kendi bünyesindeki manyetik sapmalar maalesef ki pusula kuzeyinin sapmasına sebep olabilir. Bu sebeple pusula ile kıble yönü bulmak risklidir. Bazı internet sitelerinde bazı bölgeler için manyetik kuzeydeki sapma açıları yıllık olarak yayınlanmaktadır fakat bu sapma açısı sadece dünyanın kendi içinde olan etkilerdeki sapmadır. Ortamdaki yukarıda bahsettiğimiz dış etkilerden olan sapmalar değildir. Eğer hiçbir dış etken sapması yoksa 2015 yılı için İstanbul ilinin (kuzeyden saat dönüş istikametinde yaptığı açı olarak) kıble açısı 147° (veya 148°) dir.

YÖNTEM 4: Google Earth Programı yoluyla

Bulunduğumuz noktadan Kabe’ye mesafe ölçüsü çizgisi çekersek bu çizgi en kısa mesafeyi gösterirken aynı zamanda kıble istikametini de gösterecektir. Bu yöntem açı tespiti için çok idealdir fakat uygulamaya yönelik pratikliği azdır.

Aşama: Bulunduğumuz yer işaretlenecek
Aşama: Hedef olarak Kabe işaretlenecek
Ekrandaki uzaklık ölçüsünü gösteren pencerede Kıble yönü açısı 151.61 derece olarak görülmekte. Aynı zamanda bina boyutuna kadar görüntüyü büyütüp çok daha yakın olarak da istikamet ve oran belirlenebilir.

Bir başka örnek olarak da Amerika’da neden kuzeye doğru dönülerek namaz kılındığını aşağıdaki örneklerle anlamak daha kolay olacaktır.

Aşama: ABD’de Şikago Şehri için küresel ölçekte
Aşama: ABD’de Şikago Şehri için yerel ölçekte
Dikkat edilirse küresellikten dolayı ABD’denin Şikago Şehrinde güneybatı istikameti yerine kuzeybatıya istikameti tercih edilmelidir.

Benim tavsiyem bu dört yöntemi de öğrenin ve kıble tayin ederken yapabildiğiniz en kesin yöntemlerle kıblenizi tayin edin fakat şunu da unutmayın! Diyelim ki Kabe’ye 2000 km uzaklıkta bir yerde yaşıyorsunuz. En kesin yöntemle kıbleyi tespit edip seccadeyi serdiniz, tekbir alıp kıyama durdunuz, namaza başladınız secdeye giderken ayaklarınızın arası ile alnınızın ortası arasında 1 cm lik bir sapma yaptınız bu hata Kabe hedefinizi yaklaşık 15 km yani 15000 metre saptırır.

Önemli olan niyet ve gayrettir.
(Yrd. Doç. Dr. Ferhat Pakdamar, Altınoluk Dergisi, Sayı: 366, Ağustos 2016)




26499

Hakki

Kıbleyi bulmak istiyorum

Evin Kıblesi Nasıl Bulunur?

Namaz konusunda hassas insanımızın taşınılan yeni evdeki ilk telaşesi, -Bu evin kıblesi ne tarafaydı acaba?- oluyor. İşte bu soruna cevap niteliğinde makale...

DEVAMINI OKU

Yön ve Kıble Nasıl Bulunur?

Herhangi bir yere veya araziye çıktığımız zaman, eğer yanımızda etrafı bilen biri yoksa yönümüzü ve kıble yönünü nasıl tayin eder yolumuzu nasıl buluruz?

DEVAMINI OKU

İl İl Kıble Açıları

Ülkemizin tüm şehirlerinin kıble açıları ile pusula açılarını burada liste halinde bulabilirsiniz. Kıbleyi pusula ile bulmak isteyenler için kıble açısı burada

DEVAMINI OKU

Güneş ile Kıble Tayini

Güneş vasıtasıyla, sopa veya benzeri bir şey ile yön tayini yapılabilmektedir. Güneş vasıtasıyla kıble yönü de rahatlıkla yapılabilmektedir...

DEVAMINI OKU